OSI (Open Systems Interconnection) modeli, ağ iletişimini 7 katmana bölen kavramsal bir çerçevedir. Her katman kendine özgü bir görevi yerine getirir ve yalnızca kendisine komşu katmanlarla veri alışverişi yapar.
7 — Application (Uygulama)
Kullanıcının doğrudan etkileşimde bulunduğu katmandır. HTTP, FTP, DNS, SMTP gibi uygulama protokolleri burada çalışır. Kullanıcının bir web sitesini çağırdığını alt katmana bildirmekten ve gelen veriyi kullanıcıya göstermekten sorumludur — gerisiyle ilgilenmez.
Protokoller: DNS, HTTP, P2P, POP/SMTP, TELNET, FTP
6 — Presentation (Sunum)
Verinin biçimlendirilmesi, şifrelenmesi ve sıkıştırılmasından sorumludur. Application katmanından gelen isteği alt katmanlara hazırlar; karşı taraftan gelen veriyi de kullanıcıya sunulacak forma dönüştürür.
Örnekler: Veri formatlama (PDF, HTML, JPEG), şifreleme/çözme (SSL/TLS)
5 — Session (Oturum)
İki uygulama arasındaki oturumun kurulmasını, yönetilmesini ve sonlandırılmasını sağlar. Oturumun stabil kalmasından ve veri senkronizasyonundan sorumludur; iletişimde bir aksaklık olursa verinin baştan değil, koptuğu noktadan devam etmesi için checkpoint'ler koyar.
Protokoller: L2TP, RTCP, H.245, SOCKS
Not: TCP/IP modelinde Application, Presentation ve Session katmanları tek bir "Application" katmanında birleştirilir.
4 — Transport (Taşıma)
Verinin uçtan uca iletimini ve hata kontrolünü sağlar. Veri birimi segment'tir. Session katmanından gelen veriyi Network katmanının işleyebileceği küçük parçalara böler ve alt/üst katmanların eş zamanlı çalışabilmesini (multiplexing) sağlar.
| Protokol | Özellik |
|---|---|
| TCP | Güvenilir, bağlantı odaklı. Three-way handshake kullanır. Yavaştır. |
| UDP | Güvenilir değil, bağlantısız. Hızlıdır. Video/ses akışı için tercih edilir. |
3 — Network (Ağ)
IP adresleme ve yönlendirmeyi yönetir. Veri birimi pakettir. Hedefe giden birden fazla rota (route) varsa doğru olanına karar vermekle sorumludur — bu yüzden IP adresi bu katmanda işlenir.
Protokoller: IP, ICMP, OSPF, BGP
2 — Data Link (Veri Bağlantısı)
MAC adresleri üzerinden aynı ağdaki cihazlar arasında veri iletimini sağlar. Veri birimi çerçeve (frame)'dir. Yolda bozulabilecek frame'leri tespit etmek için CRC (Cyclic Redundancy Check) bilgisi ekler.
1 — Physical (Fiziksel)
Ham bitlerin (0 ve 1) kablo, fiber ya da radyo dalgası üzerinden iletilmesidir. Sadece bit'lerin bir cihazdan diğerine ulaşmasıyla ilgilenir, içeriğiyle ilgilenmez.
Özet Tablosu
| Katman | İsim | Veri Birimi | Örnek Protokol |
|---|---|---|---|
| 7 | Application | Mesaj | HTTP, DNS, FTP |
| 6 | Presentation | Mesaj | SSL/TLS, JPEG |
| 5 | Session | Mesaj | SOCKS, H.245 |
| 4 | Transport | Segment | TCP, UDP |
| 3 | Network | Paket | IP, ICMP |
| 2 | Data Link | Çerçeve | Ethernet, Wi-Fi |
| 1 | Physical | Bit | Fiber, Bakır kablo |
Kaynaklar
- Wikipedia — OSI Modeli — tr.wikipedia.org/wiki/OSI_modeli